Problem związany ze smogiem dotyczy wielu miast. Nieustanie rosnąca liczba samochodów poruszających się po drogach sprawia, że niezbędne jest wdrożenie rozwiązań, które pomogą poprawić jakość powietrza. Jednym z takich sposobów są strefy czystego transportu. Dowiedz się, czym one są oraz jakie panują w nich zasady. Przekonaj się, w jakich miastach możesz je spotkać.
Strefy czystego transportu oraz nowelizacja ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych
Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych z 11 stycznia 2018 roku została przygotowana przez Ministerstwo Energii. Jej głównym założeniem jest ograniczenie emisji spalin, które są główną przyczyną smogu. W listopadzie 2020 roku powstał projekt jej nowelizacji, która została podpisana 7 grudnia 2021 roku przez prezydenta RP. Zmiany dotyczyły m.in. art. 39, który dotyczy stref czystego transportu (SCT). Zgodnie z wprowadzoną nowelizacją władze gmin mają prawo wyznaczyć drogi, po których nie mogą poruszać się inne pojazdy niż te napędzane:
- energią elektryczną,
- wodorem,
- gazem ziemnym.
Przepisy zakładają, że początkowo z SCT mogą korzystać także pojazdy z silnikami spalinowymi, które spełniają określone normy emisji spalin. Stopniowo zasady mają być zaostrzane, aby finalnie całkowicie wyeliminować z tych obszarów pojazdy z tradycyjnym napędem.
Pamiętaj! Zgodnie z nowelizacją ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych strefy czystego transportu mogą być ustanowione na drogach, których zarządcą jest konkretna gmina. Zakaz wjazdu na taki obszar nie dotyczy pojazdów, które zostały z niego zwolnione stosowną uchwałą.
Przed nowelizacją strefy czystego ruchu mogły być wprowadzane wyłącznie na terenach śródmiejskich o zwartej zabudowie, których liczba mieszkańców przekracza 100 000. W praktyce zakaz wjazdu pojazdów m.in. z silnikami benzynowymi obowiązywał w centrach dużych miast. Obecne prawo daje samorządom dużą swobodę w zakresie tworzenia stref czystego ruchu także w małych miejscowościach.
Strefa czystego transportu – jakie pojazdy mogą do niej wjechać?
Do STC mogą wjechać wyłącznie pojazdy spełniające wymogi dotyczące norm emisji spalin. Nie potrzebują one żadnych oznaczeń. Zasady korzystania ze stref czystego transportu są ustalane przez konkretne podmioty, które je wprowadzają. Są one omówione w dalszej części artykułu.
Bez względu na wymogi związane z normami emisji spalin zakaz wjazdu do STC nie dotyczy:
- pojazdów Policji, Straży Pożarnej oraz Ratownictwa medycznego i innych służb ratowniczych,
- pojazdów Inspekcji Transportu Drogowego, Służby Kontrwywiadu i Wywiadu Wojskowego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Ochrony Państwa, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Krajowej Administracji Skarbowej, Morskiej Służby Poszukiwań, Straży Granicznej,
- pojazdów Sił Zbrojnych RP,
- autobusów szkolnych oraz zeroemisyjnych,
- pojazdów zarządców dróg oraz tych, które realizują zlecone przez nich zadania,
- pojazdów osób niepełnosprawnych,
- specjalistycznych środków transportu sanitarnego.
Ważne! Rada gminy może zezwolić na wjazd do strefy czystego ruchu różnym pojazdom, gdyż nie ma w tym zakresie żadnych ograniczeń. Rodzi to ryzyko, że prawo będzie nadużywane, przez co strefy stracą swoją funkcjonalność.
Strefa czystego transportu – gdzie obecnie obowiązuje?
Pod koniec 2025 r. w Polsce funkcjonuje tylko jedna strefa czystego transportu – w Warszawie. Jednak już od 1 stycznia 2026 r. zostanie ona wprowadzona również w Krakowie. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje na temat zasad obowiązujących w obu miastach.
Strefa czystego transportu w Warszawie
1 lipca 2024 r. w Warszawie uruchomiono pierwsza strefę czystego transportu. Obejmuje ona Śródmieście oraz fragmenty przyległych dzielnic. Swoim zasięgiem obejmuje obszar 37 km2, co stanowi 7% powierzchni stolicy.
Wdrożenie SCT w Warszawie przebiega zgodnie z poniższym harmonogramem:
- od lipca 2024 r. mogą wjeżdżać:
-
- auta z silnikami benzynowymi spełniającymi normę Euro 2 lub wyprodukowane po 1997 r.,
- auta z silnikami Diesla spełniającymi co najmniej normę Euro 4 lub wyprodukowane po 2005 r.,
- od 1 stycznia 2026 r. będą mogły wjeżdżać:
-
- auta z silnikami benzynowymi spełniającymi normę Euro 3 lub wyprodukowane po 2000 r.,
- auta z silnikami Diesla spełniającymi co najmniej normę Euro 5 lub wyprodukowane po 2009 r.,
- od 1 stycznia 2028 r. będą mogły wjeżdżać:
-
- auta z silnikami benzynowymi spełniającymi normę Euro 4 lub wyprodukowane po 2005 r.,
- auta z silnikami Diesla spełniającymi co najmniej normę Euro 6 lub wyprodukowane po 2014 r.,
- od 1 stycznia 2030 r. będą mogły wjeżdżać:
-
- auta z silnikami benzynowymi spełniającymi normę Euro 5 lub wyprodukowane po 2009 r.,
- auta z silnikami Diesla spełniającymi co najmniej normę Euro 6dT lub wyprodukowane po 2017 r.,
- od 1 stycznia 2032 r. będą mogły wjeżdżać:
-
- auta z silnikami benzynowymi spełniającymi normę Euro 6 lub wyprodukowane po 2014 r.,
- auta z silnikami Diesla spełniającymi co najmniej normę Euro 6d lub wyprodukowane po 2020r..
Jeśli nie masz pewności, czy Twoje auto spełnia wymogi, możesz to sprawdzić na stronie https://sprawdzsct.zdm.waw.pl/.
Władze Warszawy wprowadziły pewne wyjątki od przepisów dotyczących strefy czystego transportu. Obowiązują one osoby niepełnosprawne, seniorów powyżej 70 r.ż. oraz mieszkańców stolicy, którzy w tym mieście odprowadzają podatki. Mogą poruszać się swoimi pojazdami po SCT nawet, gdy nie spełniają one wspomnianych norm. Konieczne jest uzyskanie specjalnej naklejki od Zarządu Dróg Miejskich i umieszczenie jej na przedniej szybie. Jej koszt to 5 zł.
Ważne! Osoby niepełnosprawne mogą korzystać ze strefy tak długo, jak ważna jest ich karta parkingowa. W przypadku seniorów wyjątek jest bezterminowy. Mieszkańcy mogą korzystać ze zwolnienia do 1 stycznia 2028 r.
Strefa czystego transportu w Krakowie
1 stycznia 2026 r. SCT zacznie obowiązywać także w Krakowie. Obejmie obszar wewnątrz IV obwodnicy miasta. Będą mogły do niego wjechać samochody:
- z silnikami spalinowymi spełniającymi wymogi normy emisji spalin Euro 4 lub wyprodukowane po 2005 r.,
- z silnikami Diesla spełniającymi wymogi normy emisji spalin Euro 6 lub wyprodukowane po 2014 r.
Pojazdami niespełniającymi tych wymogów w strefie mogą poruszać się mieszkańcy Krakowa pojazdami zakupionymi przed wejściem w życie uchwały, a także osoby z niepełnosprawnościami oraz korzystające ze świadczeń zdrowotnych w placówkach medycznych znajdujących się w obrębie SCT.
W przypadku pozostałych aut konieczne jest uiszczenie opłaty w wysokości 2,50 zł/h lub 100zł/miesiąc. W 2027 r. miesięczna opłata wyniesie 250 zł, a w 2028 r. 500 zł. Po tym terminie pojazdy niespełniające norm, które nie są objęte wyłączeniem, nie będą mogły wjechać do krakowskiej SCT.
Strefy czystego transportu – wady i zalety takiego rozwiązania
Głównym celem tworzenia stref czystego transportu jest ograniczenie emisji zanieczyszczeń, a także przyspieszenie elektryfikacji transportu. Zakaz wjazdu pojazdów niespełniających norm dotyczących spalin ma zwrócić uwagę większej liczby kierowców na ten kwestie ekologii. Smog jest bowiem problemem wielu miast nie tylko w Polsce. Wprowadzenie stref czystego transportu ma także ograniczyć ruch w tych obszarach, co przyczyni się do poprawy życia ich mieszkańców.
Największym wyzwaniem dla kierowców są wspomniane normy emisji spalin. Rynek pojazdów używanych jest w Polsce bardzo dobrze rozwinięty, a wiele z nich to auta, które nie są z nimi zgodne. W wielu przypadkach zakup auta spełniającego wymogi może być nieosiągalny.
Źródła
- https://warszawa19115.pl/-/strefa-czystego-transportu-sct
- https://sctwkrakowie.pl/o-sct/
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/elektromobilnosc-i-paliwa-alternatywne-18683445
