Na czym polega problem związany ze złomowaniem aut elektrycznych?
Największym wyzwaniem dla stacji demontażu pojazdów związanym ze złomowaniem aut elektrycznych jest koszt oraz sposób bezpiecznego zagospodarowania baterii trakcyjnej. To bowiem najdroższy i najbardziej wymagający element całego pojazdu napędzanego energią elektryczną. Mimo iż baterie zawierają cenne surowce, takie jak lit, nikiel czy kobalt, to ich odzyskanie najczęściej przewyższa koszty wydobycia.
Akumulator trakcyjny wymaga specjalistycznego transportu. Jest on bowiem traktowany jako materiał niebezpieczny klasy 9 (UN 3480). Oznacza to, że taka bateria musi być transportowana zgodnie z przepisami SV376. To międzynarodowe regulacje dotyczące przewozów ADR, czyli towarów niebezpiecznych. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, jeśli auto elektryczne, a dokładniej zainstalowana w nim bateria jest uszkodzona.
Dlaczego niesprawne baterie litowo-jonowe stanowią zagrożenie dla otoczenia?
Uszkodzone akumulatory są niebezpieczne dla otoczenia głównie ze względu na to, że stwarzają ryzyko porażenia prądem. Baterie litowo-jonowe stosowane w samochodach elektrycznych bazują na wysokim napięciu, a ich awaria może skutkować niekontrolowanymi reakcjami wewnątrz ogniw. To wiąże się z ryzykiem przegrzania czy samozapłonu. Szczególnie niebezpieczne jest zjawisko „thermal runaway”, czyli ucieczki termicznej. To gwałtowna reakcja łańcuchowa, podczas której produkowane są ogromne ilości ciepła. W przypadku wybuchu pożaru nie można go ugasić standardowymi metodami.
Akumulatory stwarzają także zagrożenie chemiczne – wyciek elektrolitu może powodować korozję powierzchni, z którymi ma kontakt. W przypadku uszkodzenia ogniw niebezpieczne są także szkodliwe gazy. Ich emisja stanowi zagrożenie przede wszystkim w zamkniętych i słabo wentylowanych pomieszczeniach.
Złomowanie samochodu elektrycznego – krok po kroku
Proces złomowania samochodu elektrycznego przebiega tak samo, jak w przypadku pojazdów spalinowych, jednak wymaga zabezpieczenia układu wysokiego napięcia oraz wyjęcia i transportu baterii trakcyjnej. Zapoznaj się z tą procedurą krok po kroku.
Znalezienie legalnej stacji demontażu
W pierwszej kolejności znajdź legalnie działającą stację demontażu pojazdów. Możesz sprawdzić ich listę na stronie internetowej wybranego urzędu wojewódzkiego. Legalnie działające podmioty muszą mieć zezwolenie na działalność wydane przez marszałka województwa. Tylko wtedy otrzymasz dokumenty niezbędne do wyrejestrowania pojazdu i złożenia wniosku o zwrot części składki OC za niewykorzystany okres ochrony.
Przekazanie pojazdu do stacji demontażu
Gdy uda Ci się znaleźć stację demontażu pojazdów, która zajmuje się utylizacją samochodów elektrycznych i przyjmie Twoje auto, przygotuj wszystkie niezbędne dokumenty:
- dokument tożsamości np. dowód osobisty,
- kartę pojazdu (jeśli ją masz),
- dowód rejestracyjny lub dokument zastępczy potwierdzający dane pojazdu np. zaświadczenie wystawione przez wydział komunikacji, jeśli dokument został skradziony lub uszkodzony.
Pamiętaj także o tym, że potrzebujesz wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jeśli auto było zarejestrowane na firmę, a także pisemnego pełnomocnictwa w przypadku, gdy ma samochód ma współwłaścicieli.
Odbiór samochodu elektrycznego
Po dostarczeniu kompletu dokumentów pracownicy stacji zweryfikują stan Twojego samochodu. Sprawdzą kompletność auta oraz baterii trakcyjnej i stan układu wysokiego napięcia. Na tej podstawie ustalą także ostateczną cenę złomowania.
Jeśli akumulator litowo-jonowy jest uszkodzony, musi być on zapakowany w certyfikowane opakowania spełniające rygorystyczne normy P911 oraz P908. Są to m.in. kontenery i skrzynie wyposażone w niepalne i nieprzewodzące wypełnienie z wermikulitu lub specjalnego granulatu. Tego rodzaju opakowania amortyzują wstrząsy oraz izolują ogniwa, aby ich transport był w pełni bezpieczny.
Pamiętaj! Samochód elektryczny nie może trafić do stacji demontażu bez baterii – niedozwolone jest samodzielne jej wyjmowanie. Jeśli oddasz niekompletny pojazd, stacja demontażu nie wystawi Ci zaświadczenia niezbędnego do wyrejestrowania auta oraz odzyskania części opłaconej składki OC.
Transport auta elektrycznego do stacji demontażu
Auto elektryczne ze sprawną baterią może być przetransportowane do stacji demontażu zwykłą lawetą. W przypadku uszkodzenia akumulatora niezbędne jest jednak zorganizowanie przewozu ADR. Wiąże się to z koniecznością:
- podstawienia samochodu z certyfikowanym kierowcą, który ma uprawnienia ADR i ukończył specjalistyczne szkolenie,
- wystawienia karty charakterystyki, pisemnych instrukcji oraz świadectwa dopuszczenia pojazdu,
- wyposażenia personelu zajmującego się załadunkiem i transportem w sprzęt ochrony osobistej m.in. maski filtrujące oraz rękawice elektroizolacyjne.
Transport ADR wiąże się ze zdecydowanie wyższymi kosztami niż przewiezienie auta na zwykłej lawecie.
Recykling pierwiastków zawartych w baterii trakcyjnej
Pierwszym etapem recyklingu baterii trakcyjnej jest proces polegający na rozdrobnieniu baterii przy wykorzystaniu obojętnego gazu, który pozwala uniknąć zapłonu. W ten sposób powstaje tzw. czarna masa, czyli „black mass”. W tym pyle znajdują się najcenniejsze pierwiastki zawarte w baterii, czyli mangan, kobalt oraz lit.
Aby odseparować te substancje, niezbędne jest zastosowanie silnych kwasów i procesu ługowania. Ten hydrometalurgiczny etap jest najbardziej kosztowny. Wymaga bowiem zastosowania dużych nakładów energii elektrycznej oraz kontrolowanej temperatury.
Złomowanie pozostałych elementów pojazdu
Po wyjęciu bakterii trakcyjnej rozpoczyna się standardowy proces demontażu pozostałych elementów pojazdu elektrycznego. Z pojazdu usuwane są płyny eksploatacyjne oraz elementy stanowiące zagrożenie dla otoczenia. Następnie demontuje się podzespoły, które mogą być ponownie wykorzystane lub sprzedane m.in.:
- silnik elektryczny,
- elementy zawieszenia,
- układ hamulcowy,
- lampy i szyby,
- części karoserii.
Jednostki napędowe oraz układy elektroniczne, takie jak inwertery czy moduły sterujące, zawierają elementy wykonane z metali ziem rzadkich i szlachetnych. Nadają się one do recyklingu.
Ile kosztuje złomowanie auta elektrycznego w 2026 r.?
Złomowanie auta elektrycznego w 2026 r. kosztuje ok. 2 000-8 000 zł. Dokładny koszt tej usługi zależy głównie od stanu i wagi akumulatora. Można przyjąć, że 1 kg masy baterii kosztuje 2-7 zł. Do tego należy doliczyć koszty demontażu, transportu oraz przekazania do zakładu przetwarzania. Za tę usługę płaci właściciel pojazdu.
Coraz więcej polis AC oferowanych przez towarzystwa ubezpieczeniowe zakłada jednak zwrot kosztów utylizacji po szkodzie całkowitej. Co to oznacza? Jeśli Twój pojazd, a przede wszystkim bateria, zostanie poważnie uszkodzony, rachunek wystawiony przez stację demontażu opłaci ubezpieczyciel, a nie Ty jako właściciel elektryka. Pamiętaj jednak, aby sprawdzić Ogólne Warunki Ubezpieczenia, gdyż tam znajdziesz zapisy związane z pokrywaniem kosztów utylizacji uszkodzonej baterii trakcyjnej.